رفتن به محتوای اصلی
MedaNet
شرکت مدانت مجری تخصصی پیاده‌سازی، آموزش و پشتیبانی راهکارهای فناوری اطلاعات
راهنمای MedaGRC | دانش و تجربه اجرایی

چارچوب OCEG چیست؟ راهنمای مدل قابلیت‌های GRC با سناریوی واقعی

MedaGRC
راهنمای جامع مدل قابلیت‌های GRC

چارچوب OCEG چیست؟

از شناخت سازمان تا تصمیم‌گیری، اجرای کنترل و بازنگری؛ آشنایی با کتاب قرمز OCEG و کاربرد واقعی آن در حاکمیت، مدیریت ریسک و انطباق.

۴ بخش اصلی۲۰ عنصر مدل۶ سناریوی عملی
چرخه مستمر قابلیت‌های GRC — تصویر مفهومی تهیه‌شده برای مدانت
مفهوم و فلسفه مدل

OCEG؛ زمانی که گزارش‌ها باید به تصمیم تبدیل شوند

فرض کنید واحد ریسک فهرست تهدیدها را تهیه کرده، واحد انطباق از رعایت الزامات گزارش می‌دهد و حسابرس داخلی یافته‌ها را ثبت کرده است؛ بااین‌حال مدیرعامل نمی‌داند کدام اقدام برای تحقق اهداف اولویت بالاتری دارد. مدل قابلیت‌های GRC از OCEG برای ایجاد زبان مشترک بین این حوزه‌ها طراحی شده است.

مدل GRC Capability Model 3.5، معروف به «کتاب قرمز»، مجموعه‌ای یکپارچه از قابلیت‌های حاکمیت، ریسک، انطباق، راهبرد، اخلاق و حسابرسی را معرفی می‌کند. هدف، دستیابی مطمئن به اهداف سازمان در کنار مواجهه با عدم‌قطعیت و عمل همراه با درستکاری است؛ مفهومی که OCEG آن را عملکرد اصول‌مدار می‌نامد.

دستیابی به اهداف

تصمیم‌ها به نتیجه کسب‌وکار متصل باشند.

مواجهه با عدم‌قطعیت

فرصت‌ها و تهدیدها در تصمیم دیده شوند.

درستکاری

ارزش‌ها، تعهدات و پاسخ‌گویی حفظ شوند.

ساختار چرخه

چهار بخش مدل OCEG در یک نگاه

شناخت، هم‌راستاسازی، اجرا و بازنگری به‌صورت پیوسته عمل می‌کنند. خروجی بازنگری باید شناخت و تصمیم‌گیری دوره بعد را بهبود دهد.

۰۱

شناخت Learn

شناخت محیط، فرهنگ، ذی‌نفعان و الزامات مؤثر بر فعالیت سازمان.

نمونه خروجی

نقشه ذی‌نفعان و فهرست الزامات

۰۲

هم‌راستاسازی Align

هم‌راستا کردن اهداف، راهبرد، ارزش‌ها، فرصت‌ها، تهدیدها و اقدامات.

نمونه خروجی

اولویت‌ها، مسئولیت‌ها و حدود ریسک‌پذیری

۰۳

اجرا Perform

اجرای کنترل، آموزش، ارتباطات، پیشگیری، کشف و اقدام اصلاحی.

نمونه خروجی

برنامه کنترل و شواهد عملیاتی

۰۴

بازنگری Review

سنجش طراحی و اثربخشی اجرا، ارزیابی نتایج و بهبود مستمر.

نمونه خروجی

گزارش ارزیابی و برنامه بهبود

نمودار پیوند اهداف و اقدامات
هدف←ریسک و الزام←کنترل←شواهد←ارزیابی←بهبود
کاربردهای عملی

شش سناریو برای فهم کاربرد OCEG در سازمان

سناریوهای زیر نمونه‌های آموزشی و واقعی‌نما هستند؛ هدف آن‌ها نشان‌دادن پیوند چهار بخش مدل با تصمیم‌های مدیریتی است، نه ادعای استقرار انجام‌شده در سازمان مشخص.

◈

انطباق با ISO 27001

چالش: کنترل‌های امنیتی و شواهد در چند سامانه پراکنده‌اند.

  1. شناخت الزامات و دامنه
  2. هم‌راستا کردن مالکان و ریسک‌ها
  3. اجرای کنترل و ثبت شواهد
  4. بازنگری شکاف‌های انطباق
◎

ریسک تأمین‌کنندگان

چالش: سازمان درباره وابستگی به تأمین‌کنندگان حیاتی دید یکپارچه ندارد.

  1. شناسایی طرف‌های ثالث حیاتی
  2. تعیین تحمل ریسک و قرارداد
  3. اجرای ارزیابی و شروط کنترلی
  4. بازنگری عملکرد تأمین‌کننده
✓

حسابرسی داخلی

چالش: یافته‌ها ثبت می‌شوند اما اقدام اصلاحی تا بسته‌شدن پیگیری نمی‌شود.

  1. تعیین دامنه و معیار ممیزی
  2. اولویت‌بندی براساس ریسک
  3. ثبت یافته و مالک اقدام
  4. تأیید اثربخشی اصلاح
♙

حفاظت از داده‌ها

چالش: داده‌های حساس میان واحدها جابه‌جا می‌شوند و مالکیت نامشخص است.

  1. شناسایی جریان داده و تعهد
  2. تعیین مسئول و سطح دسترسی
  3. اعمال کنترل و اطلاع‌رسانی
  4. بازنگری رخدادها و شواهد
↻

تداوم کسب‌وکار

چالش: برنامه بازیابی وجود دارد اما توان عملی آن آزمون نشده است.

  1. شناسایی فرایندهای حیاتی
  2. تعیین اولویت و زمان بازیابی
  3. اجرای تمرین و کنترل بازیابی
  4. سنجش نتیجه و اصلاح برنامه
▤

مدیریت خط‌مشی

چالش: خط‌مشی تصویب شده ولی اجرای آن قابل اثبات نیست.

  1. شناخت تعهدات و مخاطبان
  2. هم‌راستا کردن نسخه و مالک
  3. ابلاغ، آموزش و کنترل اجرا
  4. سنجش پذیرش و بازبینی
جدول مقایسه

OCEG در کنار استانداردهای مهم GRC

این مدل‌ها رقیب یکدیگر نیستند؛ می‌توان از هر کدام برای بخشی از معماری یکپارچه GRC استفاده کرد.

چارچوبتمرکز اصلیدامنهنقش در معماری GRC
OCEGحاکمیت، ریسک، انطباق و عملکرد اصول‌مدارکل سازمانهماهنگی قابلیت‌ها و تصمیم‌ها
ISO 31000اصول و فرایند مدیریت ریسکعمومیراهنمای مدیریت عدم‌قطعیت‌ها
COBITحاکمیت و مدیریت اطلاعات و فناوریفناوری و اطلاعات سازمانچارچوب حاکمیت فناوری
ISO/IEC 27001سیستم مدیریت امنیت اطلاعاتامنیت اطلاعاتالزامات قابل ممیزی امنیت
COSO ERMمدیریت ریسک سازمانی مرتبط با راهبردسازمانیپشتیبانی از مدیریت ریسک و عملکرد
نقشه راه پیشنهادی

شروع پیاده‌سازی OCEG در چهار گام

۱

شناخت وضعیت موجود

انتخاب دامنه، شناسایی اهداف، ذی‌نفعان و الزامات کلیدی.

خروجی: فهرست زمینه و تعهدات
۲

هم‌راستاسازی

تعیین مالک ریسک، حدود تصمیم و اولویت‌های سرمایه‌گذاری.

خروجی: نقشه ریسک و مسئولیت
۳

اجرای کنترل‌ها

پیوند کنترل‌ها، شواهد، آموزش و اقدامات به نقش‌ها و موعدها.

خروجی: کنترل و شواهد اجرا
۴

بازنگری و بهبود

سنجش اثربخشی، شناسایی شکاف و اصلاح دوره‌ای تصمیم‌ها.

خروجی: گزارش اثربخشی
پرسش‌های متداول

سؤالات رایج درباره OCEG

آیا OCEG همان GRC است؟

خیر. GRC مجموعه‌ای یکپارچه از قابلیت‌هاست و OCEG نهاد توسعه‌دهنده مدل شناخته‌شده GRC Capability Model است.

آیا OCEG جایگزین ISO 27001 یا COBIT می‌شود؟

خیر. OCEG نگاه یکپارچه دارد و چارچوب‌های تخصصی می‌توانند در کنار آن برای حوزه‌های خود استفاده شوند.

آیا مدل OCEG فقط مناسب سازمان‌های بزرگ است؟

خیر. می‌توان آن را با دامنه محدود و یک فرایند مهم آغاز کرد و سپس توسعه داد.

چگونه اثربخشی کنترل‌ها را بسنجیم؟

برای هر کنترل مالک، هدف، معیار، شواهد اجرا و آزمون اثربخشی تعریف کنید؛ صرف وجود یک سیاست یا تیک چک‌لیست کافی نیست.

منابع معتبر

مدل GRC Capability Model 3.5 (کتاب قرمز) · استانداردها و مدل‌های OCEG · مجموعه تصاویر آموزشی OCEG

مدیریت یکپارچه حاکمیت، ریسک و انطباق را عملیاتی کنید

برای بررسی ساختار سازمان، مدل ریسک و فرایندهای کنترلی از راهکار MedaGRC استفاده کنید.

درخواست جلسه دمومشاهده امکانات
2112